¿Chem am ta kewatufiel pu reiñma?

Kom awukan wesalkafilu ñi mogen kam ñi kalül kam ñi rakizuam kiñe che, fei femlu kizu ñi  afkazigewmagele well feichi che re txawuwkülelu mütem. 

Femgechi tüfa chi zugu felei VIF pigelu wigka mu, kewatugele chaw, ñuke, pu yall, pu püñeñ, pu peñi ka pu lamgen, pu weku, malle, palhü, ñukentu, pu lhaku, kuku, pu chuchu, chezki, pu malle, pu choküm, pu palhü, pu koñintu, yom lhaku, yom kuku, yom chezki, yom chuchu ka pu yom pichike lhaku, kuku, chezki, chuchu. Mollfüñ reñmawengeafuy well kisu ñi afkazi kam chi re txawukülelu egu mütem fei ñi reiñmageafuy. 

Ka kewatufiel pu reñma pigekey mülenmu  kewatun kiñe pichi che ñi epu txem che, kam kiñe pichi che mew, ka femgechi kiñe fücha che mew well kuze che mew, well eñkañgechi che zuamnielu kelluneatew pu reñmawenmu. Ka femgechi, kewatufiel pu reñma pigekei kom zugu amulgelu taiñ reñmawengen mu, ñi rumekagen ta  zomo fillzugu mew, ka ñi kutxankamekegen ta pu yall ñi mogewe mew. Pegelüwkey feyta chi zugu kelluntukunonmu ta iael mew, ka fey ñi günekayafiel ta zomo ñi chemkün mew ñi nieymuel fey ñi lelikafiel ñi pu yall ka fey.

¿Chem zugu ñi feleal feipilei tüfachi ley?

Entugey chi zugu rumel wezalkamekelu fei tüfa ta rumel külfukagekelu ñi kalül che, ñi rakizuam ka chemkün zugu ka ñi kullin zugu mew. Ka femgechi, chi ley zoi amulfi kiñe grado mew chi malaltukugen mülen mew allfükawün chi kewatufiel pu reiñma zugu mew; ka wuli zoi küme feleal zugu ñi igkañpegeal  fei chike che zalluntukulu ñi awukageken, ka femgechi  azkunuy zugu ñi entugeal ruka mew fei chi che kewatumekelu; ka ñi wiño fülkonual feyta ñi kewatufiel ka ñi fülkonual ñi ruka mew,  ka chew ñi küzawken, ka femgechi, chuchi mew rume miyawle ti che; ka müley ñi yafülwal ka ñi muntuñmageal ti kewafe chem awukapeyem chemkün  niele, niefule rume wirin ñi pepi neiafiel chi chemkün.

¿Chem txokiñ judicial koneltulei tüfachi  kewatufiel pu reiñma zugu mew? 

Koneltukey Tribunales de Familia, tüfachi zugu mew  genonmu ta delito.Koneltukey fey ti Ministerio Publico (Fiscalía)  mülenmu wecha zugu (delito) ti kewatugen mew pu reñma. Feichi kisu günewkülechi txokiñ amulafi inatun zugu mulele chi delito rumel awukan zugu mew feyti chi juzgado familia amulfile chi wirin zugu feita rumel awükan fiscalía mew, feyta inatuafi  chem zugu ñi mülen.

¿Chem awukan zugu nielelgeai chuchi kewatukefilu ñi pu reiñma?

Feichike zugu mew delitogenolu, müley ñi kullitual mari kechu UTM (Unidades Tributarias Mensuales) konpualu gobierno regional mew  chew ñi mogelenchi  kewatugekelu chi che, ñi tukugetual chew ñi kellugeken chi pu che rupalelu kewatun mu pu reñma rupakelu mülelu chi región mew, nielu kellugen kullin mew público well privado. 

¿Chem delito nielelgeai chuchi rumel awukakelu? 

Chi awukan zugu amuy ñi malaltukuniegetual kayu mari kiñe antü ka zoi küla txipantu malal mew, welu zoi fütxa delitogele chi zugu, fei tukulelgetuai chem zugu ñi feipilen chi wirin zugu tüfachi zugu mew.